Thường thức YHCT Món ăn bài thuốc

Thứ sáu, 09 Tháng 9 2011 09:58

Các loại rau gia vị

Nước ta là một trong những nước dùng nhiều rau gia vị vào loại nhất thế giới. Mỗi thực phẩm dùng loại gia vị khác nhau. Ngày bé ta thường hát : “Con gà cục tác lá chanh, con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi, con chó khóc đứng khóc ngồi. Mẹ ơi mẹ hỡi mua tôi đồng riềng…” Rau gia vị vừa là rau lại vừa là thuốc nhưng tất nhiên phải là rau tươi và sạch.

Nước ta là một trong những nước dùng nhiều rau gia vị vào loại nhất thế giới. Mỗi thực phẩm dùng loại gia vị khác nhau. Ngày bé ta thường hát : “Con gà cục tác lá chanh, con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi, con chó khóc đứng khóc ngồi. Mẹ ơi mẹ hỡi mua tôi đồng riềng…” Rau gia vị vừa là rau lại vừa là thuốc nhưng tất nhiên phải là rau tươi và sạch.


Hành


Hành ta: Là một trong những gia vị hàng đầu, ngày Tết:, dân ta thường có câu “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ”. Hành còn là vị thuốc quý. Theo YHCT, Hành vị cay, tính bình, không độc, vào hai kinh : Phế và Vị kinh có khả năng phát tán, hoà trung, thông dương hoạt huyết, dùng làm thuốc ra mồ hôi, lợi tiểu, sát trùng, chữa đau răng, sốt, sốt rét, cảm, nhức đầu, phù thũng, yên thai, sáng mắt, lợi ngũ tạng.


Trong hành có axit malic, phytin, alysunfit, dùng chữa cảm cúm rất tốt;  alixin, phytonxit là những chất có tác dụng diệt khuẩn rất mạnh, chống tụ cầu trùng, trực khuẩn đường ruột, dùng trừ ho, kiết lỵ, mụn nhọt... Ngoài ra, trong hành còn có provitamin A, vitamin B9, Kali và một số các chất khoáng khác. Y học hiện nay cho rằng hành còn có tác dụng kích thích thần kinh, làm tăng bài tiết dịch tiêu hoá dùng đề phòng ký sinh trùng đường ruột, trị bệnh tê thấp, giải độc các thức ăn. Tinh dầu hành có tính sát khuẩn mạnh, dùng nước hành nhỏ mũi chữa được chứng ngạt mũi, viêm mũi, dùng ngoài để chữa mụn nhọt.


Hành tây:
Trong hành tây có các vitamin C, B1, B2, Caroten, các muối canxi, phốtpho, axit hữu cơ, các chất flavonoit, saponin, glucosit và phytonxit. Các nhà khoa học thế giới chứng minh Hành tây làm giảm cholesterol trong máu và kìm hãm xơ vữa động mạch, kích thích hệ cơ và hoạt động bài tiết của ruột, chữa chứng mất trương lực ruột, viêm ruột kết, táo bón. Còn dùng hành để chữa bỏng, mụn nhọt.


Tuy nhiên,theo Đông y: không nên ăn hành với mật mía, với đường hoặc thịt chó vì dễ gây rụng tóc, khí hư. Ăn nhiều hành tóc sẽ bạc sớm, hay quên. Người biểu hư ra nhiều mồ hôi, bị hôi nách thì không nên dùng.


Tỏi


Là gia vị rất được ưa dùng để ăn tươi hoặc chế biến. Nhiều thực phẩm chế biến phải có tỏi mới thơm ngon, tăng thêm gia vị, để được lâu. Người ta đánh giá cao tỏi vì những đặc tính tuyệt vời. Tỏi có tác dụng diệt khuẩn rất mạnh. Ăn Tỏi ngăn ngừa ung thư dạ dày, cải thiện hệ miễn dịch, gia tăng sinh chất interleukin 2 giúp gan loại các chất chất độc. Tỏi còn chống viêm, làm hạ huyết áp và cholesterol. Tỏi ngăn ngừa tạo cục đông trong máu và phá vỡ cục đông, có tác dụng phòng chữa xơ cứng động mạch, hạ thấp mỡ trong máu, đề phòng tắc nghẽn cơ tim. Kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy khi Tỏi bị nấu sẽ hình thành chất ajoen có tác dụng làm bạch cầu bị huỷ diệt.


Theo Đông y, tỏi vị cay, mùi hôi, tính ấm, hơi độc vào 2 Kinh can và vị. Tỏi có tác dụng thanh nhiệt giải độc, sát trùng, giải độc, tiêu đờm, lưu thông khí huyết, thông khiếu, tiêu nhọt hạch ở phổi, chữa đại tiểu tiện khó, tả, lỵ... phàm những chứng âm hư, nội nhiệt, thai sản, đậu chẩn, đau mắt, mũi, răng, cổ, lưỡi, chớ có dùng tỏi.  Cũng không nên ăn nhiều quá có thể sẽ bị bệnh tim mạch,hại cho dạ dày, diệt luôn cả vi khuẩn có ích trong ruột, ảnh hưởng đến hấp thụ vitamin nhóm B.


Rau Mùi


Cây rau gia vị rất thơm ngon, hấp dẫn. Theo Đông y, mùi vị cay, tính ấm, hơi độc, phát tán phong hàn, trừ tà khí, tiêu đờm, hạ khí nghịch, giúp tiêu hoá, lợi đại tiểu tiện, trị cảm phong hàn, sởi mọc không đều. Rau mùi ăn sống hoặc nấu lên đều có tác dụng kiện tỳ tiêu thực, làm tiêu hoá tốt thức ăn, chữa trúng độc cá thịt.


Mùi Tầu


Rau gia vị không thể thiếu trong đĩa rau sống.  Mùi Tầu có nhiều tinh dầu khiến cho rau thơm ngon hấp dẫn, giúp tiêu hoá tốt, giải độc


Rau Diếp Cá


Rau gia vị rất phổ biến ở miền Nam, hiện nay cũng được dùng ở miền Bắc, dùng ăn sống, chế biến các món ăn và làm thuốc. Theo Đông y, Diếp cá vị cay, tính đắng, hơi lạnh, có độc, vào phế kinh, có tác dụng tán nhiệt, tiêu ung thủng, chữa phế ung, thông tiểu tiện, chữa kinh nguyệt không đều. Ngày Tết ở Nam bộ, trời nóng dùng Diếp cá làm gia vị rất tốt nhưng người có máu lạnh không nên ăn nhiều; đang đau bụng đi ngoài không nên dùng Diếp cá.


Gừng


Gia vị thông dụng và là vị thuốc rất dân dã của người Việt Nam. Gừng được dùng nhiều trong chế biến thực phẩm làm cho các món ăn thơm ngon, dễ tiêu và có tác dụng giải độc, làm mất tính gây dị ứng của thực phẩm, giúp tiêu hoá tốt thức ăn, chống bệnh đường ruột.
Theo Đông y, Gừng tươi (Sinh khương) vị cay, tính ấm, chống lạnh, hồi dương, thông mạch, làm hết nôn, tiêu đờm, hành thuỷ, giải độc, dùng để chữa ngoại cảm, biểu chứng, bụng đầy trướng, nôn mửa, giải độc cua, cá và Bán hạ nam tinh (loại Củ chóc); chữa ho, thấp khớp do lạnh...


Đông y cho rằng những người trong ngoài đều nhiệt, vì nhiệt mà đau bụng, vì nhiệt mà thổ huyết, âm hư hoả vượng, khi đang sốt ra nhiều mồ hôi, cảm nắng thì không được dùng Gừng.


Trong dân gian, Gừng là vị thuốc quý giúp tiêu hoá, chữa kém ăn, ăn không tiêu, nôn mửa đi ngoài, cảm lạnh, dùng làm thuốc ra mồ hôi, chữa ho mất tiếng, chống say tàu xe.


Gừng có tính diệt khuẩn, diệt nấm, có thể làm giảm bệnh đau tim và tai biến tim mạch (đột quỵ), làm êm dịu dạ dày, ruột. Do đó, có thể chống nôn mửa khi đi tầu xe, thời kỳ đầu thai nghén.


Gừng còn giúp tăng tiết các chất dịch tiêu hoá làm cho người ăn ngon miệng, tiêu hoá tốt, kháng viêm, bảo vệ gan, chống co thắt cơ trơn, chống kinh phong. Ngoài ra, Gừng còn có tính kích dục, Gừng kết hợp với Nhân sâm sẽ tiếp thêm sức sống mới cho cơ thể và giúp tăng cường hoạt động tình dục.


Sả


Có nhiều tinh dầu thơm, là gia vị rất thông dụng để ăn tươi, ướp thịt cá, chế biến các món ăn. Theo Đông y, Sả có vị cay, thơm, tính ấm, làm ấm bụng, giúp tiêu hoá, thông hơi, trị cảm cúm, nhức đầu, thông tiểu tiện, chữa nôn, tả kinh phong, cảm sốt ho viêm phổi, giải độc rượu, thuỷ thũng. Lá và củ Sả nấu nước pha đường là món ăn giải khát tốt, giúp tiêu hoá nhiều thực phẩm ở xứ nóng.


Tía Tô
Rau gia vị rất phổ biến dùng để ăn tươi và nấu nướng nhất là khi ăn cua cá. Tía tô vị cay, tính ấm, làm ra mồ hôi, chữa ho, hạ khí, tiêu đờm, giúp tiêu hoá, giảm đau, giảm độc, chữa cảm mạo, chữa ngộ độc, đau bụng nôn mửa do ăn cua, cá. Có thể dùng ngay bài thuốc:


Lá tía tô               10g,


Gừng tươi               8g,


Sinh cam thảo          4g,


Nước                   400ml


Sắc còn 1/3, uống nóng, 3 lần/ngày.


Nếu bị cảm lạnh nên ăn cháo giải cảm:


Tía tô        1 nắm,


Hành      2 củ,


Gừng           3 lát,


Tất cả rửa sạch, thái nhỏ. Nấu cháo gạo, khi cháo được thì cho Tía tô, Hành, Gừng và một quả trứng gà vào, trộn đều, ăn nóng, đắp chăn nằm nghỉ.


Húng quế


Rau gia vị có tinh dầu nên có mùi thơm hấp dẫn, thường có khi ăn lòng lợn, tiết canh. Húng quế làm đổ mồ hôi, rút được khí độc ở gan, tiêu được phong nhiệt. Sắc lấy nước uống sẽ giúp tiêu hoá tốt, ngủ tốt.


Riềng


Gia vị quan trọng để nấu các món ăn như giả cầy, cá kho, rựa mận....hoặc ăn tươi, nhất là ăn thịt chó. Riềng không những kích thích tiêu hoá, giúp ăn ngon miệng mà còn là vị thuốc. Theo tài liệu cổ, Riềng vị cay, tính ấm, vào hai kinh tỳ và vị, có tác dụng kích thích tiêu hoá, chữa đầy bụng. cả Đông và Tây y đều dùng Riềng làm thuốc kích thích tiêu hoá, ăn ngon cơm, chữa đầy hơi, đau bụng, đau dạ dày, sốt rét, sốt nóng, đi lỏng, trúng hàn, nôn mửa. Ngày dùng 3-6g dưới dạng thuốc sắc uống.


Ớt


Gia vị rất thông dụng, để ăn tươi và chế biến các món ăn. Bát nước chấm không có ớt không đẹp, mất ngon. Người ăn ớt quen, không có ớt ăn mất ngon.
Theo Đông y, ớt vị cay, tính rất nóng, dẫn hoả, làm ấm bụng, tiêu đờm, hạ khí, sát trùng, kích thích tiêu hoá, làm ăn ngon miệng và chóng tiêu các chất tanh, béo, lạnh. Tuy nhiên ăn nhiều ớt quá sẽ làm giảm ngon miệng, kém ăn, giảm cân, thần kinh ít nhạy bén, có hại cho dạ dày, có thể dẫn đến u xơ dạ dày.


Rau Răm


Răm rất phổ biến để ăn các đồ tanh, lạnh. Ăn trứng vịt lộn thì không thể thiếu rau răm với Gừng thái chỉ. Theo Đông y, rau Răm vị cay, tính ấm, có tác dụng làm cho cơ thể thích nghi với gió lạnh, giúp thêm trí nhớ, trừ khí độc ở ruột, trị thổ tả, tiêu hơi nước, chữa phù thũng. Ăn vừa phải thì ấm bụng, mạnh chân gối, sáng mắt. Ăn nhiều quá thì sinh nóng rét, thương tổn đến tuỷ, kém khí ít tinh, dịu giảm tình dục. Những nghiên cứu mới cho biết Răm rất bổ dưỡng, có nhiều chất sắt nên bổ máu, là vị thuốc kháng sinh để đề phòng nhiễm trùng đường ruột, tẩy giun sán.


Kinh giới


Thường thấy trong đĩa rau sống, rau chuối. Kinh giới có nhiều tinh dầu nên rất thơm ngon. Theo Đông y, Kinh giới vị cay, tính ấm vào 2 kinh phế và can, dùng chữa ngoại cảm phát sốt, đầu nhức, hoa mắt, yết hầu sưng đau, nôn mửa, đổ máu cam, đi lỵ ra máu, băng huyết.

Caythuocquy.info.vn

Ý kiến của bạn