Kiến thức YHCT Bài thuốc

Thứ ba, 18 Tháng 2 2014 09:02

Vài Kinh Nghiệm phòng trị Sốt xuất huyết của Quảng Nam - Đà Nẵng

Vài Kinh Nghiệm phòng trị Sốt xuất huyết của Quảng Nam - Đà Nẵng



Trước tình hình dịch sốt xuất huyết đang lan rộng tại các tỉnh phía Nam, ngày 3-7 tại TP Cần Thơ, Bộ Y tế đã tổ chức hội nghị triển khai công điện khẩn của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống dịch sốt xuất huyết. TS. Vũ Sinh Nam - Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho biết: Chỉ tính trong 6 tháng đầu năm 2007, số người mắc sốt xuất huyết (SXH) cả nước đã lên tới 24.255 trường hợp, trong đó 27 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm ngoái, số người mắc tăng 23% và tăng 10 trường hợp tử vong (theo Tiền Phong ngày 5/7/07).
Để phát huy vai trò của y dược cổ truyền trong phòng trị sốt xuất huyết, chúng tôi xin giới thiệu một kinh nghiệm hay của Tỉnh hội Y học dân tộc Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ), dù đã cách đây hơn hai mươi năm nhưng bài học về cách làm vẫn còn nguyên tính thời sự...

Trong đợt dịch sốt xuất huyết  (SXH) có gần 5000 ca trong tỉnh vào năm 1983, Tỉnh hội YHDT Quảng Nam - Đà Nẵng đã huy động toàn thể hội viên sát cánh cùng ngành y tế tham gia chống dịch. Sau đó, được sự hỗ trợ của Sở Y tế, Tỉnh hội YHDT đã tổ chức một cuộc tọa đàm về đề tài SXH để thu thập các báo cáo kinh nghiệm của trên 50 hội viên, từ đó Ban Y lý của tỉnh hội đã chỉnh lý biên soạn thành tài liệu “Y học cổ truyền dân tộc chữa bệnh SXH”  phổ biến đến các cán bộ thuốc nam - châm cứu, lương y trẻ đang công tác tại các phòng chẩn trị, các Trạm y tế xã phường để học tập ứng dụng. Tài liệu biên soạn gồm 3 phần: Hiểu biết tóm tắt về nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị, phòng bệnh SXH theo Tây y - Lý luận cơ bản của YHCTDT về SXH - Giới thiệu các phương kinh nghiệm của các lương y trong tỉnh. Ngoài ra còn có phụ lục giới thiệu sơ lược tính dược của các vị thuốc nam chữa SXH.
Dưới đây là 3 phương thuốc kinh nghiệm do Ban Y lý Tỉnh hội QN-ĐN chọn giới thiệu trong tài liệu này, đã từng sử dụng có kết quả ở một số phòng chẩn trị, với những dược liệu thuốc nam tương đối dễ kiếm.

Phương I: Thanh nhiệt giải biểu
Sử dụng cho giai đoạn I, bệnh còn ở vệ và khí phần ( Sốt cao đột ngột liên tục trong 5-7 ngày, đau mỏi khắp mình, cơ bắp và xương khớp, đau đầu, khát nước, ra mồ hôi nhiều hoặc ít, tiểu vàng, mạch phù sác hoặc hồng đại- sác, rêu lưỡi vàng dày, dính, kém ăn, có thể buồn nôn nhẹ, đại tiện táo).
• Bài thuốc: Sắn dây 12g, Đọt tre tươi 10g, Thiên hoa phấn 8g, Cây và bông mã đề (sao) 10g, Đậu ván trắng 12g, Rễ tranh tươi 20g, Mạch môn 12g.
• Cách sắc: Đổ 3 chén sắc nước còn 1 chén, chia 2 lần uống trong ngày. Trẻ em tùy tuổi giảm bớt.

Phương II: Thanh nhiệt lương huyết
Sử dụng cho giai đoạn II, đã có xuất huyết, sốt cao, nhưng tình trạng không nguy kịch, chưa có biến chứng ( bệnh nhân vẫn tỉnh táo,  có thể rối loạn tiêu hóa nhẹ).
• Bài thuốc: Trắc bá diệp 12g, Lá tre non 20g, Rễ tranh 20g, Lá khế 12g, Rau má 20g, Lá sen non 12g, Mã đề (cả lá, bông) 16g.
• Cách sắc: Đổ 3 chén sắc nước còn 1 chén, chia 2 lần uống trong ngày. Uống liên tiếp 4-5 ngày. Trẻ em tùy tuổi giảm bớt.

Phương III: Thanh nhiệt , lương huyết, giải độc.
Trị như phương II, dùng dạng thuốc bột cho tiện.
• Bài thuốc: Sinh địa 8 g, Bạch thược 8g, Đương quy 8g, Tri mẫu 4g, Xuyên khung 2g, Huyền sâm 4g, Sài hồ 6g, Đơn bì 4g, Hắc chi tử 4g, Thạch cao 4g, Thạch hộc 3g, Hoa hòe sao đen 4g, Kinh giới sao đen 4g, Trắc bá diệp sao đen 4g, Cỏ mực 8g, Hoàng liên 3g (nếu bệnh hết sốt không dùng).
• Cách chế: Liều trên tán bột, chia làm 8 gói, bảo quản trong túi ni lông 2 lớp, trẻ em mỗi lần uống 1/4 gói, người lớn 1/2 gói, ngày uống 2-3 lần. Không ăn chất cay nóng.
Tài liệu còn khuyến cáo: các tổ chẩn trị xã, các phòng chẩn trị huyện và cửa hàng thuốc các thị, thành phố cần chuẩn bị trước một số lượng dược liệu để có thể kịp thời phục vụ chống dịch, chuẩn bị để nhanh chóng bán dưới dạng thuốc thang, thuốc chế đóng gói sẵn, hoặc cần dưới dạng thuốc bột (tán). Trong số dược liệu, trọng dụng các vị thuốc địa phương nào cũng sẵn có, dễ thu mua như : lá sen tươi, cỏ mực, rễ tranh,  mã đề, lá khế, củ sắn dây, lá trắc bá, rau má, lá tre, v.v. có tác dụng hạ nhiệt, giải độc, lợi tiểu, chống xuất huyết rất tốt, không nên xem nhẹ!
Tất nhiên, tài liệu này cũng không quên lưu ý, đối với các trường hợp SXH nặng như trụy mạch, toát mồ hôi lạnh, mê man choáng váng, xuất huyết nhiều… cần gửi ngay đến bệnh viện để kết hợp y học hiện đại cấp cứu kịp thời.
Cuối cùng, xin trích giới thiệu trong tài liệu này bài thuốc  Hương trừ muỗi (để phòng SXH) khá độc đáo trong phần báo cáo kinh nghiệm của L.Y Trần Hữu Nam, nguyên là Chủ tịch Hội YHDT huyện Điện Bàn (hiện nay là Phó CT Hội Đông y TP.Đà Nẵng). Nguyên văn bài thuốc ghi bằng thơ chữ Hán:
Lục nguyệt, Tàm sa, Dạ minh sa
Phù bình cánh hiệp Khổ luyện hoa
Mỗi đáo hoàng hôn khu nhất chú
Văn trùng tử  tán biệt nhân gia
Tạm dịch là: 
Tháng Sáu, Phân tằm, Phân dơi,
Bông sầu đông với Bèo phơi hiệp đồng
Làm hương, chạng vạng đốt xông
Muỗi gần thì chết, xa không vào nhà.
Bài thuốc trên đây, người viết bài này chưa tầm nguyên xuất xứ, nhưng cần nói thêm trong sách Thuốc hay tay đảm của Nguyễn Văn Bách (Nxb Phụ Nữ in lần thứ 8, 1995) cũng có xác nhận tác dụng trừ muỗi của Bèo: “Nhà nhiều muỗi nên lấy bèo khô cho vào hun khói lúc chiều tà, muỗi sẽ sợ và bay ra ngoài”. 
Mong bạn đọc ghi nhận bổ túc thêm tác dụng này vào bài viết “Thuốc quý như : Bèo…” mà người viết còn bỏ lửng trên CTQ số 86 (tr.33-34).

Phan Phú Sơn (CTQ số 88)





Tags:

Ý kiến của bạn

کاهش پينگ خريد کریو دانلود رایگان دانلود آهنگ جدید اخبار سینما و موسیقی دانلود انيميشن جدید دانلود بازی کامپیوتر دانلود سریال جدید دانلود فیلم جدید دانلود نرم افزار کامپیوتر رمان و شعر اس ام اس های جديد اخبار | تفريحی و سرگرمی پيچک اخبار ايران و جهان مجله پزشکی تفريحی و سرگرمي اخبار خريد جم کلش رويال خريد فيلترشکن اخبار ايران و جهان دکوراسيون داخلی خريد هاست پربازديد دانلود فيلم جديد اخبار ورزشی فروش کارت شارژ ايرانسل به صورت آنلاين